ماه از فضل و خير آنچه هيچ امّت را نيست - و اخبار در اين باب بسيار است ، و در او كتابها مفرد كرده‌اند . ( 1 ) قوله : * ( الَّذِي أُنْزِلَ فِيه الْقُرْآنُ ) * ، عطيّة ( 2 ) گفت : عبد اللَّه عبّاس را پرسيدم ، گفت ( 3 ) خداى تعالى مىگويد : * ( شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيه الْقُرْآنُ ) * ، چون قرآن ( 4 ) ماه رمضان فرود آمد ، به دگر ماهها چه آمد ؟ گفت : خداى قرآن در ماه رمضان در شب قدر از لوح المحفوظ به آسمان دنيا فرستاد به بيت العزّة ، آنگه جبريل - عليه السّلام - از آن جا نجم نجم مىآورد به حسب حاجت و مصلحت در بيست [ و سه ] ( 5 ) سال ، و ذلك قوله تعالى : فَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ ( 6 ) . داود بن ابى الهند ( 7 ) گفت : شعبى را پرسيدم ، هم اين سؤال گفت : بلى قرآن به اوقات متفرّقه آمد ، جز كه جبريل - عليه السّلام - هر ماه رمضان آنچه در جمله سال آورده بودى با رسول - عليه السّلام - معارضه كردى ، آنچه خداى تعالى خواستى محو كردى و آنچه خواستى اثبات كردى ، فذلك قوله : يَمْحُوا اللَّه ما يَشاءُ وَيُثْبِتُ ( 8 ) . أبو ذر غفارىّ روايت كند از رسول - عليه السّلام - كه گفت : خداى تعالى صحف ابراهيم در ماه رمضان فرستاد - سه روز گذشته ( 9 ) ، و در ماه رمضان شش روز گذشته توريت به موسى فرستاد ، و انجيل به عيسى در ماه رمضان فرستاد - سيزده روز گذشته ( 10 ) ، و زبور به داود در ماه رمضان فرستاد [ هژده ] ( 11 ) روز گذشته ، و قرآن در ماه رمضان فرستاد - بيست و چهار روز گذشته ( 12 ) . وجهى دگر آن است كه : * ( أُنْزِلَ فِيه الْقُرْآنُ ) * را [ معنى آن است ] ( 13 ) كه : بدىء بانزاله في شهر رمضان ، ابتداى انزالش در ماه رمضان بود ، چنان كه يكى از ما گويد : من فردا به حجّ مىروم و [ باشد كه به دو ماه ] ( 14 ) آن جا رسد ، و لكن معنى آن باشد كه :

--> ( 1 ) . دب : كتابها فرموده‌اند ، مر : كتابها مقرّر كرده‌اند . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : عطيّة بن الاسود . ( 3 ) . ذب : گفتم : آج ، لب ، فق ، مب ، مر : كه . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها به . ( 14 - 13 - 5 ) . اساس : افتادگى دارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 6 ) . سورهء واقعه ( 56 ) آيهء 75 . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : داود بن الهند . ( 8 ) . سورهء رعد ( 13 ) آيهء 39 . ( 9 ) . فق ، مب ، مر بود . ( 12 - 10 ) . دب ، فق ، مب بود . ( 11 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج افزوده شد ، مب : هيجده ، مر : هيژده .